Đền Cả ở Bao Hàm – Nơi hội tụ những anh hùng giữ nước

Tương truyền thời Thục An Dương Vương với nhà nước u Lạc, tại châu Hoan thuộc vùng Nghệ Tĩnh ngày nay có một gia đình họ Vũ làm nghề đánh cá, dũng cảm, thật thà, phúc hậu. Họ sinh hạ được ba người con trai. Người thứ nhất dũng mãnh như cá Lân nên được gọi là Vũ Lân. Người em là Chàng Hai. Người e nữa là Chàng Ba. Thục An Dương Vương nghe tin nhà nọ có ba chàng trai văn võ song toàn liền xuống chiếu cầu tài. Cả ba phò vua giúp nước đều lập được chiến tích nơi biên cương hải đảo và giúp sửa sang chính trị nên rất được tin dùng.
Triệu Đà xâm lược nước u Lạc. Cả ba anh em được vua với về triều. Vũ Lân được lưu giữ bên bệ rồng. Chàng Ba lên phòng thủ Tuyên Quang. Chàng Hai ra vùng cửa bể Bao Ngạn. Họ đều lập chiến công hiển hách và được dân các địa phương ngưỡng mộ kính yêu. Khi ba anh em họ Vũ mất, nhà vua sửa cho địa phương ba miếu thờ ở những nơi họ đã lập đồn doanh phòng thủ. Sang thời Trần, thế kỷ mười ba, khi đi kiểm tra quân sự vùng ven biển lập kế hoạch phòng chống quân Nguyễn, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã về cửa biển Bao Ngạn điều nghiên và nghỉ tại đền Đức Thánh cả Vũ Lân. Tại đây ông lập đàn cầu xin thánh thần, trời đất phù hộ cho sức mạnh vô biên giữ gìn bờ cõi. Năm 1286, sau khi chiến thắng quân Nguyên, vua Trần có sắc phong tặng cho các vị thần như sau: Đức Thánh đệ nhị là Thần Hoàng đại vương – Thượng đẳng thần. Đức Thánh đệ tam là Tuyên Quang đại vương.
Bao Ngạn ngày xưa chính là vùng đất Bao Hàm – Diên điền ngày nay. Vùng cửa biển sông Thái Bình này phía đông bắc là Đồ Sơn – Hải Phòng, phía nam là Thụy Anh, tạo ra bờ đất đấu cầu hiểm yếu, mọi lực lượng xâm lược đến nhòm ngó. Từ thuở hồng hoang đất nước, ông cha ta đã nhận ra điều đó nên nơi đây luôn hội tụ những anh hùng giữ nước và lập bao chiến công vẻ vang. Cũng thời Trần, có Đốc hậu đại tướng quân Ngộ Đạt xông pha trận mạc, sát cánh cùng đại quân của Trần Quốc Tuấn làm nên những kỳ tích trên Lục Đầu Giang và những vùng ven biển. Đất nước thanh bình, Ngộ Đạt được vua Trần phong ấp tại vùng Bao Ngạn – Thụy Anh – Thái Bình. Ông mất, nhân dân tâu trình xin tinh xảo. Hệ thống y môn, cửa võng chạm theo kiểu lưỡng long chầu nguyệt và sơn son thếp vàng rực rỡ. Các đồ tể có năm bộ ngai thờ, một bộ chấp kích, một bộ bát biểu. Qua hoành phi câu đối và bài vị ở Đến Cà, ta còn biết thời nhà Hồ chấp chính, nhiều vương tôn công tử và công thần quốc thích nhà Trần đã phải chạy về Bao Ngạn trở thành thủy tổ của các dòng họ Lê, Tô, Ngô, Vũ Nguyễn… tại nơi đây.
Trước khởi nghĩa tháng Tám, Bao Hàm là nơi sớm có tổ chức Đảng về hoạt động và huyện ủy Thụy Anh tiến hành các cuộc họp bí mật. Các đồng chí lãnh đạo như Nguyễn Đức Nhu, Đào Ngọc Chế, Tạ Duy Nguyễn thường lui tới và lấy Bao Hàm làm điểm liên lạc. Kháng chiến chống Pháp bùng nổ giặc đổ bộ lên cửa biển Bao Hàm. Toàn dân đứng lên đánh giặc. Những trận đánh ở đường 39 làm kẻ thù kinh hồn táng đờm. Địch đóng bốt Diêm Điền. Chúng tàn phá làng mạc nhưng Đền Cả được nhân dân bảo vệ, nhờ vậy mà mọi đồ thờ cúng, bài vị hoành phi, câu đối còn lại đến hôm nay. Kháng chiến chống Mỹ lớp lớp con cháu Bao Hàm chiến đấu trên khắp các chiến trường thời điểm cao nhất có 400 quân nhân tại ngũ. Bao Hàm có tám bà mẹ Việt Nam anh hùng, hai người còn sống là mẹ Nguyễn Thị Nhùng và mẹ Lê Thị Như.
Ngày nay, cùng với xây dựng đời sống ấm no hạnh phúc, người dân Bao Hàm trân trọng với mọi giá trị lịch sử văn hóa. Đền Cả được trùng tu. Một ban quản lý di tích được thành lập gồm các ông Nguyễn Tiến, Nguyễn Xuân Nghiêm, Nguyễn Chi. Ông Ngô Chương trực tiếp hương khói trông nom đền. Ngày 2 tháng 7 năm 1999 Bộ Văn hóa Thông tin đã ra quyết định số 43 công nhận Đền Cả – Bao Hàm la di tích lịch sử văn hóa Nhà nước.
Tô Đức Chiêu-Du lịch-Tổng cục du lịch-Bộ VH-TT-DL-34(86)-1999

Michael Jackson và cuộc đại nhạc hội từ thiện

Hôm chủ nhật 27 tháng 6, Michael Jackson đã trở thành trung tâm của sự chú ý nhân dịp ngôi sao nhạc Pop này tới Đức tham dự đại nhạc hội từ thiện Anh và khoảng 400 nghệ sỹ khác tham gia buổi biểu diễn dài 8 tiếng đồng hồ trước hàng vạn khán giả. Ngôi sao người Hoa Kỳ này vốn ngại tiếp xúc với quần chúng và càng không muốn cho thiên hạ nhìn thấy mặt hai đứa con của mình. Giới hâm mộ trẻ người Đức vô cùng ngạc nhiên khi thấy các vệ sĩ riêng của Jackson bế hai con anh, một trai một gái từ chiếc máy bay riêng xuống cầu thang toàn thân hầu như bịt kín trông không khác gì hai xác ướp.
Theo ban tổ chức thì buổi đại nhạc hội này thuộc diện vĩ đại chưa từng có ở Đức có sự tham gia của nhiều nghệ sỹ lừng danh thế giới như Andrea Bocelli, Vanessa Mae, Ringo Starr, Patricia Kass, Peter Maffay v.v…
Giá một vé vào cửa tối thiểu là 125 Mác. Bất chấp lợi nhuận của cuộc đại nhạc hội này là bao nhiêu ban tổ chức dự kiến mỗi vé vào cửa trích ra 25 Mác để làm từ thiện và sẽ chuyển số tiền thu được cho tổ chữ Chữ Thập Đỏ và Unesco.
Để chuẩn bị cho cuộc biểu diễn này nhà tổ chức đã phải huy động 500 kỹ thuật viên với trên 100 chuyến xe tải chở phương tiện kỹ thuật với tổng trọng lượng là 60 tấn, đặt 50km đường dây điện và công suất hệ thống loa lên tới 250.000 watt.
Tản mạn quanh ché rượu cần
Chừng rượu ủ từ thời Xing Nhã
Tê lưỡi hơi men bao thế kỷ vui buồn
Anh một bên và em một bên
Ché rượu lặng im – gì ở giữa ?
Cần trúc vít cong về hai phía ?
Mình gần nhau hay mình xa nhau ?
Tiếng chiêng bốc hơi men nôn nao
Che ngọn gió rừng già nghiêng ngả
Ánh mắt hay màu men êm ả
Mái nhà rông cũng chừng ngất ngây
Em ơi mình có cùng uống cạn
Nếu tình yêu là ché rượu này ?
Lời bình của Tư Mã Quang
Trước một ché rượu cần Tây Nguyên, bỗng nhớ lại cái không khí đầy sử thi của thời Đam San, Xing Nhã. Và ta bắt đầu ngập trong một trường – văn hóa cồng chiêng, một thế giới đầy màu sắc huyền thoại.
Cuộc rượu bắt đầu, “Anh một bên và em một bên”. Cái thứ cần “uống” trước tiên chưa phải là rượu mà là ánh mắt. Bốn mắt đắm đuối say, tưởng như thôi miên nhau đến mức bàng hoàng, ngẩn ngơ không còn biết gì xung quanh.
“Ché rượu lặng im – gì ở giữa ?
Cần trúc vít cong về hai phía ?
Mình gần nhau hay mình xa nhau ?”
Liên tiếp ba câu hỏi. Không còn tin ở mình nữa rồi. Chếnh choáng lắm rồi. Chưa uống mà đã mụ mị đi rồi. Đến khi chiêng bốc lên, cồng nổi lên thì rừng già cũng nghiêng ngả, nhà rông cũng chao đảo, ngất ngây. Cho đến lúc này thì không thể dừng được nữa. Phải thú nhận tình yêu với em thôi:
“Em ơi mình có cùng uống cạn
Nếu tình yêu là ché rượu này ?”
Câu hỏi thật tinh tế và chứng tỏ một đẳng cấp văn hóa cao. Ché rượu không còn hàm chứa ý nghĩa vật chất đơn thuần mà đã nâng cấp, hóa thân thành tình yêu đôi lứa.
Mới hay, tác giả là một thi sỹ rất đa tình. Thơ cứ như rủ rê, mời gọi mọi người hãy đến với những lễ hội đầy bản sắc văn hóa Tây Nguyên.
Nguyễn Thái Vận – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 29(81)1999

Hợp tác phát triển Du lịch Thừa Thiên – Huế, Đà Nẵng và Quảng Nam

Ngày 18-9-1999, tại Đà nẵng, Đại diện Văn phòng Tổng cục Du lịch tại miền Trung Tây nguyên đã tổ chức cuộc gặp mặt giữa Sở Du lịch Thừa Thiên – Huế, Sở Du lịch Đà Nẵng và Sở Thương mại – Du lịch quảng Nam để bàn kế hoạch hợp tác phát triển Du lịch, thực hiện chương trình hành động du lịch và những sự kiện du lịch năm 2000 của Tổng cục Du lịch.
Nhìn chung, 9 tháng đầu năm 1999, tình hình kinh doanh phát triển du lịch ở 3 địa phương đều đạt khá, vượt kế hoạch đề ra. Thừa Thiên – Huế 9 tháng đầu năm đón 300.000 lượt khách, trong đó có 120.000 lượt khách quốc tế, tăng 10% so với cùng kỳ, vượt 15% kế hoạch. Quảng Nam mới tách tỉnh nhưng đã có tốc độ tăng trưởng đạt bình quân 25%/năm, phát triển mạnh các điểm du lịch như Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm… phấn đấu xây dựng Hội An thành trung tâm du lịch Quảng Nam và miền Trung. Thành phố Đà Nẵng đã thực sự khởi sắc trong lĩnh vực đầu tư phát triển du lịch, nổi bật là du lịch biển và du lịch sinh thái. Thành phố đã và đang đầu tư trên 100 tỉ đồng xây dựng khu du lịch Bà Nà – Suối Mơ, phấn đấu năm 1999, đón 280.000 lượt khách, trong đó có 90.000 lượt khách quốc tế, doanh thu 185 tỉ đồng.
Tại buổi gặp mặt, các đại biểu của 3 Sở đã thảo luận, bàn biên pháp hỗ trợ nhau cùng phát triển du lịch. Cụ thể là thành lập Hiệp hội du lịch miền Trung, đẩy mạnh việc tuyên truyền quảng bá bằng việc ra các tập san chuyên đề du lịch, tập gấp, sách hướng dẫn du lịch đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Cũng tại cuộc gặp mặt này, 2 Sở Du lịch Thừa Thiên – Huế và Đà Nẵng cùng thống nhất chương trình hành động nhằm làm trong sạch môi trường du lịch trên đèo Hải Vân.
An Giang: thành lập ban tổ chức tham dự liên hoan du lịch “Gặp gỡ đất Phương Nam” tại Thành Phố Hồ Chí Minh
Hưởng ứng Chương trình hành động quốc gia về du lịch và sự kiện du lịch năm 2000 do Ban Chỉ đạo Nhà nước về du lịch phát động, Sở Du lịch Thành Phố Hồ Chí Minh phối hợp với 12 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Hà Nội, Huế, Đà Nẵng và các tỉnh từ Bình Thuận trở vào miền Đông Nam Bộ, tổ chức liên hoan du lịch “Gặp gỡ đất phương Nam” từ ngày 21 đến 24/12/1999 tại công viên văn hoá Đầm sen, Thành phố Hồ Chí Minh.
Đây là cuộc liên hoan lớn của ngành Du lịch khu vực, nhằm giới thiệu về tiềm năng du lịch, tình hình phát triển du lịch cũng như khả năng và cơ hội hợp tác về du lịch của từng địa phương. Đến với liên hoan lần này, cũng là dịp để ngành du lịch An Giang giới thiệu về tiềm năng và sản phẩm du lịch, tìm kiếm khả năng hợp tác, kêu gọi đầu tư, thu hút khách du lịch đến An Giang; qua đó học hỏi kinh nghiệm và giao lưu với các đơn vị trong ngành Du lịch của khu vực
Vừa qua Uỷ ban nhân dân tỉnh An Giang đã có quyết định số 1897/1999/ QĐ-UB về việc thành lập ban tổ chức tham dự liên hoan du lịch “Gặp gỡ đất phương Nam”, trong đó trưởng ban là giám đốc Sở Thương mại & Du lịch tỉnh An Giang, phó ban là giám đốc Sở Văn hoá – Thông tin An Giang cùng các thành viên thuộc các ngành chức năng trên địa bàn tham gia liên hoan là thành viên.
Phi Phượng – Tuần Du lịch – Số 39(91) 27/9 -4/10/1999

Sa Pa – thị trấn trong mây

Sa Pa – chỉ nghe cái tên ấy thôi ta cũng có thể liên tưởng đến một địa danh mờ ảo mây núi, một cảnh trời thiên nhiên mơ mộng vừa thực lại vừa hư.
Hành trình đến Sa Pa của đoàn sinh viên chúng tôi được bắt đầu từ ga Hà Nội, trên chuyến tàu đêm khởi hành lúc 21h45’, đến ga Lào Cai vào lúc 7h15’ sáng hôm sau. Ra khỏi cửa ga là có xe ô tô đón sẵn đi Sa Pa.
Con đường dài 30km đến Sa Pa, ngoằn ngoèo, khúc khuỷu như một dải lụa trắng mềm mại vắt qua những dãy núi. Ngồi trong xe nhìn ra một màu xanh dịu của cây rừng, xa hơn một chút nữa là dãy núi Hoàng Liên Sơn trùng điệp.
Đặt chân đến Sa Pa, hình ảnh đầu tiên chúng tôi bắt gặp là các cô gái dân tộc đeo gùi trên lưng đi làm nương. Họ vẫy chào chúng tôi thật cởi mở và gần gũi.
Thuê nhà ở đây rất dễ, với giá với phải, 50 nghìn/phòng/đêm với 2 giường ngủ, tắm nóng lạnh. Chị chủ nhà cho biết, giá thuê ở đây không cố định mà lên xuống theo ngày nghỉ và ngày thường (khoảng từ 50 đến 150 nghìn/phòng/ngày đêm).
Buổi chiều, chúng tôi đi dạo quanh thị trấn. Thị trấn Sa Pa không lớn lắm không khí thanh bình, êm ả trong nắng chiều. Ta có thể tùy thích chọn hàng lưu niệm, đặc biệt là hàng thổ cẩm đủ loại, từ cái túi nhỏ xinh xinh đeo trước ngực tới những cái ví và quần áo. Tất cả đều được làm từ đôi bàn tay khéo léo không phải là của các nghệ nhân mà là của các cô gái người H’Mông. Với khoảng 40-50 nghìn đồng là có thể mua được một chiếc áo thổ cẩm duyên dáng mang đậm màu sắc văn hóa của con người nơi đây. Chợ tình Sa Pa họp phiên chính vào ngày thứ 7 hàng tuần. Ra chợ ta sẽ được gặp với các con gái người Mèo, H’Mông duyên dáng trong trang phục truyền thống với những chiếc vòng bạc đeo cổ, đeo tay và những đôi bông tai lạ mắt. Chợ tình ngày nay đã bị “Kinh hóa” nhiều. Du khách nước ngoài nếu muốn xem thì phải bỏ tiền ra thuê người địa phương diễn.
Đêm buông xuống Sa Pa cùng cái lạnh tạo cho ta một cảm giác khoan khoái, dễ chịu và một giấc ngủ ngon.
Sáng hôm sau, chúng tôi đi tham quan khu du lịch Hàm Rồng. Từ chợ Sa Pa đi theo đường xi măng, qua khách sạn Hàm Rồng, leo tiếp các bậc lát đá là đến vườn Lan 1, vườn Lan 2. Những giỏ lan với màu sắc quý phái vẫy chào quý khách. Đi tiếp lên là đến Vườn Hoa đặc sản với những bông hoa trải dài theo lối đi như đưa ta vào thế giới của màu sắc trong truyện cổ tích vậy. Vẫn leo tiếp các bậc đá, đi qua hòn Con Cóc là đến Cổng Trời nơi có hai khối đá nhọn cao vút, ở giữa là lối đi với mây khói chập chờn dưới chân. Ta tưởng như mình đang bước vào thế giới hư vô với những hình thù kỳ dị: đầu rồng đang nhe răng (hòn Rồng), con cá sấu khổng lồ (hòn Cá Sấu) rồi Phật Bà từ bi (hòn Phật Bà). Vượt qua các cửa ái ấy là đến Sân Mấy, nơi đó ta được ngụp lặn trong mây. Khi mây bay qua để lại một không gian núi rừng bao la sâu thẳm và xa xa dưới chân núi kia là thị trấn Sa Pa ẩn hiện. Từ trên đỉnh núi cao này, du khách được tận hưởng hưởng giây phút thư giãn, tĩnh lặng thật tuyệt vời. Trở xuống theo đường đi tắt là đến vườn hoa, leo tiếp sang dãy núi bên kia là Hòn đá gãy, qua khu quy hoạch làng dân tộc phong cảnh với những mái nhà được lợp bằng mây.
Kết thúc tour du lịch Hàm Rồng đầy hấp dẫn thì cũng đến giờ ăn trưa, vào nhà hàng, ta có thể tùy chọn món ăn theo sở thích, từ món ăn đặc sản dân tộc đến món ăn bình dân đều có ghi sẵn giá ở bên cạnh.
Buổi chiều, chúng tôi bắt đầu tour thứ 2, từ chợ Sa Pa đi bộ khoảng 30 phút theo hướng Tây Bắc là đến thác Cát Cát, nơi có dòng suối mát lạnh chảy miết là sự pha trộn giữa cái ồn ào của dòng suối và cái tĩnh lặng của núi rừng. Trong nắng nhạt chiều tà với cái gió se lạnh, mùi hơi nước của dòng suối tạo một không gian linh thiêng, huyền bí của núi rừng. Từ đó nhìn lên là dãy Phanxipăng sừng sững bao quanh như một thành trì khổng lồ, kiên cố.
Kết thức hành trình tham quan Sa Pa, ấn tượng đậm nhất trong tôi là hình ảnh về một thị trấn Sa Pa thanh bình và mơ mộng – nơi con người và mấy trắng cùng sánh vai dạo bước trên đường vào những buổi sớm mai.

Trần Minh Thảo – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 28(80)1999

Lê Bá Thảo – người tình chung thủy của thiên nhiên

Không biết đã có bao nhiêu đường đất mà nhà địa lý Lê Bá Thảo từng đặt chân trên đất nước ? Ông nói, hình như định mệnh đã bắt ông làm nghề địa lý và việc tìm hiểu thế núi hình sông đã buộc chặt ông với mảnh đất hình chữ S mà ông yêu quý đến say mê. Vị chủ tịch Hội địa lý Việt Nam sinh năm 1923 vốn có dòng dõi màn lan trướng huệ xứ Huế, là cựu sinh viên Y khoa trường Đại học Đông Dương, nhưng đã là người lính vệ quốc Đoàn ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống Pháp. Nghề địa lý trở thành nghiệp của đời ông lẽ là từ những năm đầu kháng chiến, ông được cử vào khu 4 làm trưởng ban họa đồ và xét đường, khảo sát đường chiến lược nối liền khu 4 và khu 3. Bắt đầu từ Thạch Thành, Thanh Hóa, ông và ba người nữa lặn lội đến Phố Cát, không ai có kiến thức về cầu đường, không một chiếc máy đo đạc trên tay, tất cả chỉ nhờ vào nhiệt tình cách mạng và tính tháo vát của một cựu hướng đạo sinh Hà Nội. Chuyến đi vì công việc ấy thực sự đã làm ông say đắm thiên nhiên đất nước và đó là chén rượu hấp dẫn đầu tiên quyến rũ ông vào ngành địa lý.
Cuối năm 1947, ông được điều ra Việt Bắc. Là Tham chính Văn phòng bộ Quốc phòng rồi phái viên xuống các mặt trận nóng bỏng, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Thứ trưởng Tạ Quang Bửu, ông đã có điều kiện đi lại nhiều miền đất nước, nghiên cứu kỹ càng địa thế hiểm trở phục vụ quân sự. Nhiệm vụ đưa lại cho ông tình yêu và lòng chung thủy với thiên nhiên của Tổ quốc. Lê Bá Thảo cũng như nhiều nhân tài của đất nước ta trong nửa thế kỷ vừa qua thường đã là chiến binh, là nhà quân sự trước khi trở thành nhà địa lý, nhà khoa học hay giáo sư, tiến sĩ các ngành khác. Giáo sư Lê Bá Thảo nói: “Nếu không đi kháng chiến thì có lẽ tôi đã là thầy thuốc chứ không phải là nhà địa lý”. Chính cuộc kháng chiến đã hóa thân những ước mơ đầy chất lãng mạn của ông thành hiện thực, đã làm thay đổi cuộc đời ông cũng như bao cuộc đời khác.
Bước ngoặt quan trọng của cuộc đời Lê Bá Thảo là sau chiến dịch biên giới, khi ngõ ra bốn biển năm châu đã được mở một cánh cửa hẹp trên rừng núi phía Bắc, chúng t đánh giặc nhưng đã có điều kiện nghĩ tới ngày xây dựng lại sau chiến thắng. Ông được điều sang Khu Học Xá Trung ương, trung tâm quan trọng đào tạo nhân tài tương lai, lúc bấy giờ phải ở nhờ đất bạn. Lê Bá Thảo trở thành nhà địa lý. Ông sung sướng đón nhận nhiệm vụ mới như lẽ tiền định. Ở đây ông được gặp và làm việc những nhà khoa học đàn anh nổi tiếng như Nguyễn Xiển, Ngụy Như Kontum, Lê Văn Thiêm v.v… các bạn đồng niên sau này trở thành trụ cột cho nền khoa học non trẻ của nước nhà như hoàng Tụy, Nguyễn Cảnh Toàn, Đinh Gia Khánh, v.v… Bây giờ thì không còn là tình yêu thiên nhiên của một lữ khách mà là nhiệm vụ nặng nề của một nhà khoa học trẻ trước con đường mới mẻ của ngành địa lý hầu như mới phôi thai. Trở về Hà Nội sau chiến thắng, ông dạy học tại Đại học Việt Nam, hồi đó giảng đường đặt ngay tại ngôi trường ông từng theo học hai năm rồi bỏ dở, trở lại với hàng me, hàng sấu cổ kính đầy vẻ u hoài bên “con đường đại học” mang tên vị minh quân Lê Thánh Tông. Cùng với những giáo sư đồng sự như Hoàng Thiếu Sơn, Trần Đình Gián, Nguyễn Đức Chính, ông đặt những viên gạch đầu tiên cho khoa học địa lý Việt Nam, trước đó hầu như là độc quyền của một số học giả người Pháp. Rồi những chuyến đi nghiên cứu học tập ở Liên Xô, tham gia nhiều đoàn nghiên cứu địa lý của Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô, lại sải bước trên những con đường ngàn dặm ở nước bạn. Sau ngày trở về nước ông bắt đầu viết những công trình đã nghiền ngẫm lâu nay và tham gia nhiều chương trình khoa học cấp nhà nước, điều tra cơ bản các vùng lãnh thổ, cùng đồng nghiệp và sinh viên đặt chân đến những miền xa xôi hẻo lánh nhất.
Những gì” thầy địa lý”, giáo sư Lê Bá Thảo để lại cho đời sau không chỉ là lớp học trò đi đâu cũng gặp mà còn là những tác phẩm giá trị của ông. Miền núi và con người (1970) Cơ sở địa lý tự nhiên (1983-1984) Địa lý đồng bằng sông Cửu Long (1986) Thiên nhiên Việt Nam (1977) Tổ chức đồng bằng sông Hồng và tuyến trọng điểm (1994) Tổ chức lãnh thổ Việt Nam (1996) và mới đây nhất, 1998, Việt Nam, lãnh thổ và các vùng địa lí dày 607 trang, được in bằng tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung Hoa và đương nhiên, tiếng Việt.
Lê Bá Thảo, một con người thẳng thắn, giản dị, làm việc đến kiệt sức nhưng mãi mãi vẫn là người tình chung thủy của thiên nhiên.
Hương Linh-Du lịch-Tổng cục du lịch-Bộ VH-TT-DL-33(85)-1999

Trung thu trăng sáng mọi nhà

Tết trung thu nhằm ngày rằm tháng tám âm lịch hằng năm được nhân dân ta coi trọng như Tết Nguyên Đán. Tuy nhiên cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào nói rõ nguồn gốc ngày tết cổ truyền này. Trong cuốn Connais-sance du vietnam của M.Durand, viện sĩ Viễn Đông bác cổ và P.Huard, viện sĩ danh dự cũng chỉ sao lục ít dòng mơ hồ và sơ lược của nhà nghiên cứu người Pháp Grenet, đại ý: Từ xa xưa xuất hiện huyền thoại Mặt Trăng – thuỷ tổ của không chịu nhường quyền bính cho Mặt Trời – thuỷ tổ của Dương, sự tranh chấp kéo dài bất tận, nên hàng năm vào rằm tháng Tám, trăng tròn và sáng thần mặt trăng lại mở những trận phục thù bắt vũ trụ phải thừa nhận mình là thần tượng. Khác với Tết Nguyên Đán, mọi nghi lễ của tết Trung Thu đều tổ chức và cử hành về đêm, nghĩa là từ tối đến khuya, có địa phương thức trắng đêm. Tết Trung thu cũng là dịp tiến hành lễ ăn hỏi hay kết hôn.Theo cổ tục, đêm Trung thu có múa sư tử, rước đèn lồng, trong nhà bày đèn kéo quân (Trung Quốc gọi là “tẩu mã đăng”); người ta ăn bánh hình mặt trăng. Tuy Trung thu là tết của trẻ em nhưng nhà nào cũng tụ họp đông đủ ngắm trăng, ăn uống, trò chuyện người lớn nhìn trời đoán điềm lành dữ cho vụ tới.
Theo tài liệu nghiên cứu của những nhà khoa bảng nổi tiếng của ta như Phan Kế Bính, Toan Ánh, Vũ Văn Khiếu thì Trung thu tuy là tết của trẻ em, song người lớn phải lo mua sắm những thứ cần thiết cho ngày lễ. Nhà nào nhà ấy, chiều hôm rằm biện mâm cỗ mặn cúng gia tiên; lại sắp riêng một mâm bánh trái, hoa quả nhuộm nhiều màu sặc sỡ, trăng lên một lúc mới đặt mâm trên đôn, trên bàn, bày ngoài hè ngoài sân để thưởng nguyệt. Đồ chơi trẻ con phỏng theo hình các con giống như voi, ngựa, rồng, phượng, kỳ lân, huơu nai, tôm cá, đèn lồng, đèn xếp… Tất cả những thứ này đều làm bằng nan phất giấy màu, có chỗ cắm nến. Đêm Trung thu trẻ tùng rinh rước đèn, đánh trống ếch, hò hát ầm đường.
Cũng xin nói thêm tục bày cỗ, treo đèn có từ đời Đường bên Trung Quốc, vì rằm tháng Tám trùng vào ngày sinh của vua Đường Minh Hoàng (722 – 766); còn rước đèn bắt đầu có từ đời Tống truyền rằng đời vua Tống Nhân Tôn (1042 – 1059) có con cá chép thành tinh, những đêm trăng sáng hoá ra con gái đẹp hãm hại người; quan khu mật phó sứ bao công mới sức cho dân làm đèn hình cá đem rước vào đêm rằm để trấn yêu quái.
Ở làng quê Việt Nam trước đây trong đêm Trung thu ngoài những trò chơi trên còn có hội hát trống quân, trai gái ăn mặc diêm dúa chia hai phe, đứng cách nhau một mặt ao hoặc chia đôi sân đình, hát đối đáp có trống điểm. Theo cụ Phan Kế Bính thì tục này có từ thời Hoàng đế Quang Trung. Nguyên khi Nguyễn Huệ đem quân ra bắc dẹp giặc, đường xa ngàn dặm, binh lính nhiều kẻ nhớ nhà, vua bèn bày cách chọn người tốt giọng, giỏi ứng đối chia làm hai lớp, một lớp mặc váy yếm giả gái, hát đối đáp nhau theo các thể dân ca, dùng trống lớn giữ nhịp. Từ đó có tên là hát Trống quân.
Bác Hồ khi còn sống dù bận việc nước nhưng cứ đến mỗi độ Tết Trung thu, người không quên gửi quà cho những em được phong “danh hiệu cháu ngoan” cũng như con em các gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng. Nhưng trẻ em thích nhất là chờ trăng lên, xúm quanh loa phóng thanh hồi hộp đợi nghe Bác Hồ đọc thơ chúc Tết các cháu thiếu niên, nhi đồng trong cả nước.
Trần Xuân – Tuần Du lịch – Số 38(90) 20 -27/9/1999

Triển vọng của du lịch Vũ trụ

30 năm sau khi con người đã đặt bước chân đầu tiên lên mặt trăng, ngày 23/6, tại Washington đã diễn ra Hội nghị quốc tế về du lịch vũ trụ.
Edwin “Buzz” Aldrin, người cùng với Neil Amstrong trở thành những người đầu tiên đi bộ trên mặt trăng ngày 30/7/1969, đã là người thuyết trình chính về dự án du lịch Mặt Trăng tại Washington. E Aldrin nói: “Thành công của chương trình Apollo (chương trình của NASA về việc chinh phục Mặt Trăng) đã gợi mở cho kế hoạch viễn tưởng về các chuyến du lịch Mặt Trăng. Nhưng kế hoạch đó không hoàn toàn viễn tưởng mà đang có khả năng trở thành hiện thực. Dự án khách sạn trên Mặt Trăng đã được thiết kế giống như các phi thuyền không gian trong phim “2001”. Vấn đề khó khăn hiện nay là làm sao đặt được khách sạn lưu động này vào quỹ đạo của mặt trăng.
Hai năm trước, tại cuộc hội thảo quốc tế vế du lịch Mặt trăng tại Bremen, Cộng hòa Liên bang Đức, Hartmut Muller, một trong những người đưa ra ý tưởng về du lịch vũ trụ (Space Tour), cho biết dự trù vé cho mỗi Tour du lịch mặt trăng sẽ là khoảng 25000 USD/người/chuyến và mỗi chuyến du lịch lên mặt trăng sẽ cần kinh phí từ 400 triệu USD đến 1 tỷ USD. Du khách sẽ được đưa lên khách sạn mặt trăng và từ đây, đi bộ ít bước, chụp ảnh, làm dấu kỷ niệm trên mặt trăng…
Theo một nghiên cứu mới đây, do NASA (cơ quan hàng không và vũ trụ Mỹ) và Hiệp hội vận tải vũ trụ Mỹ (STA) phối hợp thực hiện hồi đầu năm nay, khoảng 1/3 số người Mỹ trưởng thành nói họ muốn trong cuộc đời mình sẽ có một chuyến du hành 2 tuần trong vũ trụ và muốn rằng mỗi chuyến như vậy chỉ khoảng 5000USD.
Hiện nay, tại Mỹ có các “Space Tour”, nhưng chỉ là các tour thăm Bảo tàng vũ trụ, thăm các Space Camps, thăm nơi phóng các vệ tinh và tàu vũ trụ, thăm các trung tâm nghiên cứu – phát triển các tàu vũ trụ của chính phủ Mỹ và bay trên các máy bay nghiên cứu. Tổng doanh thu của loại hình du lịch này là khoảng 1 tỷ USD/năm.
Gary Bachula, Quyền thứ trưởng về công nghệ tại Bộ Thương mại Mỹ, nói tại Hội nghị Washington rằng việc phát triển du lịch vũ trụ là một hướng phát triển tất yếu vì chỉ có phát triển kinh doanh trong lĩnh vực này mới có thêm kinh phí và thúc đẩy đa ngành trong các chương trình chinh phục vũ trụ. John Logsdon, Giám đốc Viện chính sách vũ trụ thuộc đại học Washington cho rằng để đưa ý tưởng du lịch Mặt trăng trở thành hiện thực cần từ 10 đến 15 năm tới và trong thời gian này, chính phủ phải đi tiên phong.
Phương Linh – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 28(80)1999

Phố Mai Hắc Đế được lựa chọn phát triển thành phố ẩm thực ở Hà Nội

Sau hơn một tháng khảo sát các tuyến phố có nhiều cửa hàng ăn sầm uất, có tiếng ở Hà Nội như phố Nam Ngư, Tống Duy Tân, Kỳ Đồng, Nguyễn Khuyến, Tạ Hiện, Hàng Buồm, Lương Ngọc Quyến, Đường Láng, Lê Văn Hưu… Sở Thương mại Hà Nội – cơ quan chủ trì đề án: “Phố ẩm thực Việt Nam tại Hà Nội” – đã trình lên Ủy ban nhân dân thành phố Mai Hắc Đế làm phố ẩm thực Việt Nam tại Hà Nội.
Phố Mai Hắc Đế, thời Pháp được đặt tên là phố Sa-rông (Rue Char-ron), sau giải phóng được đổi tên thành Mai Hắc Đế. Phố này dài hơn 800 m, nối từ phố Nguyễn Du sang phố Lê Đại Hành. Thời Pháp thuộc phố Mai Hắc Đế là phố công chức, hầu hết các gia đình khá giả, phong lưu và có nhiều ông làm tới “ông Thông, ông Phán”. Thời đó theo nhà sử học Nguyễn Vĩnh Phúc thì phố không có cửa hàng ăn. Không có tiếng tăm gì về món ăn độc đáo riêng ở Hà Nội.
Sau này phố Mai Hắc Đế được sửa chữa lại, xây dựng lại, nay hầu hết là nhà cao tầng, ở hai bên phố đều có mặt tiền rộng. Năm 96 trở lại đây, phố Mai Hắc Đế phát triển nhiều cửa hàng ăn, gồm nhiều món như đặc sản biển, bún miến ngan, bún thang, phở xào giòn, gà tần, các loại lẩu lươn, cá quả (lóc), cháo cá ám… nhưng chưa có món ăn độc đáo và nổi tiếng, các cửa hàng ăn chưa đi sâu vào các món ăn truyền thống của 3 miền, nhiều món ăn bị pha tạp… Kỹ thuật viên nấu ăn hầu hết chưa qua lớp đào tạo chính quy, chỉ vừa làm vừa học.
Hiện tại phố Mai Hắc Đế có 55 cửa hàng ăn uống, nhà hàng rộng hơn các phố khác, nhiều món ăn được tiếp thị “bắt mắt” và phong cách đón khách đến rất niềm nở, có đội ngũ trông xe trông xe không mất tiền.
Thấy rõ được thuận lợi, khó khăn của phố Mai Hắc Đế, đoàn khảo sát 10 tuyến phố đã quyết định trình dự án lên Ủy ban nhân dân thành phố đề nghị kiến trúc sư trưởng cấp giấy phép, sửa chữa, tạo dáng nhà cho phố Mai Hắc Đế, và Ủy ban nhân dân thành phố đã giao cho quận Hai Bà Trưng thực hiện trong quý II năm 2000.
Kinh phí cho thực hiện dự án ước tính 120 triệu đồng. Đây là số tiền quá ít, sẽ rất khó để sửa chữa, xây dựng và đào tạo kiến thức cho dân để Mai Hắc Đế thực sự trở thành một phố Du lịch – ẩm thực của Hà Nội.
Vân Hồ – Tuần Du Lịch – Số 38(90) Từ 20-27/9/1999

Bãi biển Thuận An chưa được đầu tư đúng với tiềm năng

Bãi biển Thuận An hoang sơ, trong trẻo, phẳng lì, đầy cát vàng, chỉ cách thành phố Huế khoảng 20 phút hành trình bằng ô tô hoặc xe máy.
Điều du khách cảm thấy hụt hẫng là khi ô tô đi hết con đường trải nhựa dài hơn 20 km phẳng lì êm ru, rộng rãi, sau khi hít thở không khí trong lành của phá Tam Giang, của đồng quê dân dã và thơ mộng xứ Huế; cũng là lúc đến bên bờ biển Thuận An, với những con đường bụi mù mịt và những mái nhà cấp 4 thưa thớt, phủ đầy bụi đỏ. Cả một bãi biển dài vài cây số, với làn nước biển trong xanh, sạch sẽ, chỉ có duy nhất một nhà nghỉ của Sở Công an tỉnh Thừa Thiên – Huế cao 2 tầng và một tum là nơi nghỉ của các cán bộ, viên chức trong ngành. Ngoài ra, chấm hết. Cũng có một dãy quán và lều dựng sát biển nhưng lèo tèo và quá khiêm tốn, trông vắng vẻ, tiêu điều như một buổi chợ chiều. Không thấy bóng du lịch nước ngoài đến tắm biển, có lẽ ở đây không phục vụ cho sử nghỉ ngơi sinh hoạt của họ. Người đến nghỉ không chỉ muốn tắm mát và rỡn sóng biển, họ còn muốn hưởng cái không khí sắc mầu nhộn nhịp trên bờ. Nhưng ở đây những thứ ấy thiếu vắng. Khách tắm biển thường là dân trong thành phố Huế, sua buổi làm việc, đi xe máy xuống bãi biển này tắm buổi chiều hoặc khách đi Nam về Bắc ghé qua xuống tắm, xong lại trở về Thành phố Huế.
Muốn mua một thứ gì đó phục vụ sinh hoạt trong ngày nghỉ ở đây không có, phải qua một chặng đường đầy cát bụi hơn 1 cây số mới có thể mua được. Tóm lại là biển Thuận An chưa được đầu tư đúng với tiềm năng.
Phải thừa nhận rằng, nghỉ ở biển Thuận An thật là bình yên, ở đây không có cảnh ăn xin hoặc chèo kéo khách mua hàng lẵng nhẵng, dai dẳng như ở Sầm Sơn, Cửa Lò. Người xuống bãi tắm không thấy sắc màu sặc sỡ như ở các bãi biển khác. Với chiếc may ô, chiếc quần cộc, nam cũng như nữ, đã có thể xuống tắm rồi.
Anh bạn tôi nói đùa: Đúng là một bãi biển hoang sơ, dân dã. Trong câu nói đó sự khên về sự chân chất, mộc mạc nhưng có cả sự băn khoăn ngậm ngùi cho một bãi biển chịu cảnh “hạt gạo tám xoan, thổi nồi đồng điếu lại chan nước cà”.
Được biết, sắp có sự kiện du lịch Festival Huế năm 2000, nằm trong Chương trình hàng động quốc gia về du lịch và các sự kiện du lịch Việt Nam năm 2000. Nếu biển Thuận An được sự quan tâm đầu tư: trải nhựa vài con đường đất đỏ, thêm những rặng dừa và những vườn cây xanh và một số nhà nghỉ tiện nghi hơn… chỉ thế thôi, cũng có thể thu hút du khách lưu trú tại nơi đây lâu hơn sau những ngày nóng bỏng ngắm sông Hương, núi Ngự, thăm Cố đô với các lăng tẩm, đền đài… chiều về tắm biển và đêm xuống thư giãn với tiếng sóng và gió biển dạt dào…
Ấy là chưa nói về lâu dài, biển Thuận An phải vươn lên và vượt Cửa Lò, Sầm Sơn, Bãi Cháy, Nha Trang,… Bởi vì, ngoài bãi biển trong xanh và đầy nắng gió, chưa ở đâu bằng ở nơi đây – ở trên bờ – phía Thành phố Huế cách bãi biển không xa lắm là cả một bề dày lịch sử và các điểm tham quan đầy kỳ thú và hấp dẫn. Chả nhẽ, khách đến tham quan những di tích thắng cảnh này, rồi lại phải rời đi để tắm biển Đà Nẵng, Nha Trang phía Nam hay Cửa Lò, Sầm Sơn phía Bắc?
Văn Xuyềnh-Tuần Du Lịch-Tổng cục Du lịch-Bộ VH-TT-DL-33(85)-1999

Dịch vụ mùa nước lũ ở Hà Nội

Theo cách nhìn của người sống lâu năm thì năm nào được mùa nhãn, nước sông Hồng lên cao. Mà nhãn năm nay lại rất được mùa. Hàng quán, phố xá khắp chợ cùng quê đâu đâu cũng thấy nhãn là nhãn. Dường như tiên liệu được điều này, dịch vụ mùa lũ phát triển đến là nhanh chóng. Khi nhà cửa của bà con ven sông bị ngập lụt phải lên đề hoặc tá túc trong các phố Trần Nhật Duật, Lò Sũ, Hàng Chiếu, Mã Mây… các dịch vụ thuốc men, đồ ăn nguội, đồ ăn khô, trông trẻ, lều bạt, thuyền bè… đến dịch vụ trông xe máy, xe đạp 1000đ-2000đ/chiếc qua đêm tất cả đã sẵn sàng.
Một số người dân sống ở sát mép nước, họ chẳng có đồ đạc nhiều, họ rút vào sống ở gầm cầu Long Biên (qua con đê) hoặc họ chọn các mái hiên tạm trú qua đêm.
Dịch vụ gánh vác thuê rất đắt hàng. Những cửu vạn là nữ, sống hàng ngày ở chợ Long Biên chở, mang vác hàng trên xe, gánh và giao cho chủ, đã có không ít phụ nữ buổi sáng mang vác hàng hoa quả, buổi chiều vào các phường Chương Dương Độ, Hàm Tử Quan, đi chở đồ đạc chạy lũ cho các hộ dân ở nhà tầng một. Cũng có người giúp việc trong nhà mang vác đồ từ tầng một lên tầng ba. Chợ Long Biên thu hút khá đông dịch vụ gánh thuê. Các “cửu vạn nữ” chỉ cần gánh vác hoa quả từ Sài Gòn, Bắc Giang xuống chợ và có ngày họ kiếm được từ 50.000 đ – 70.000 đ tiền công, tăng gấp 2 lần ngày thường. Dịch vụ xe xích lô, xe cải tiến, xe ôm đội quân này thường trực ở bên bờ đê thành phố, đã có cả xe cải tiến chở cả hàng khô, mắm muối, đồ hải sản đi bán rong, và theo người chở vác thuê này thì các đồ ăn khô, dự trữ như mì tôm, dầu vừng, dầu lạc, dầu hỏa, gạo, mắm muối đều bán chạy hơn gấp 2-3 lần ngày thường.
Đây là nghề thời vụ, cũng như đến tết, nhiều việc làm, nghề cửu vạn nữ không lo đói. Chị Nguyễn Thị Theo người ở Hưng Yên nói: “nước lũ cao thì có nhiều việc hơn, tôi có thể bán bánh mì, bán nước sạch, và cõng trẻ con đi học. Những ngày như thế kiếm dăm chục… là thường”. Chị người Thanh Hóa nói “trước tôi chở xe bò than tổ ong đem từ bên kia cầu, sang dọc phố Cầu Đất, Bạch Đằng giao than, nước lũ đến, tôi đi bán rượu. Cứ mùa lũ, rượu đế (quốc lủi) 4000đ-5000đ/lít bán chạy lắm. Có hôm tôi bán rượu suốt đêm cho những người ngâm nước chở hàng ở chợ Long Biên, kiếm ăn theo lũ cũng được”
Những con tàu, con phà chở chuối xanh, na, rau, quả từ Việt Trì, Sơn La về bến, nhiều xe thồ đã chờ sẵn để chở hàng đến các điểm bán lẻ. Dọc phố Bạch Đằng, Cầu Đất, những gian nhà cho thuê chứa đầy na ở miền ngược, và gỗ cốp pha cho thuê chống lũ. Những người ngủ trọ ở bến Chương Dương, khi nước lên họ ra gầm cầu, hoặc tìm các hiên ngủ qua đêm, riêng đàn bà, họ ngủ thành tốp để bảo vệ nhau.
Các loại thuyền tôn được mua ở phố Hàng Thiếc với giá 300.000đ-500.000đ/c có thể chở được 2-3 người. Đã có gia đình còn úp thuyền lên nóc nhà, chờ nước cao mới đem dùng. Mùa lũ đã cận kề, sự chuẩn bị chu đáo các phương tiện đối phó với lũ lụt của từng gia đình, khối phố là vô cùng cần thiết.
Vân Hồ – Tuần Du lịch – Số 37(89) – 13 -20/9/1999